اتاق رنگ خودرو چیست؟
اتاق رنگ یا همان کابین رنگ خودرو یک محیط کاملا تخصصی و ایزوله است که تمام استاندارد های لازم برای رنگ آمیزی بدنه خودرو را داراست. همچنین می تواند اسباب یک پخت یکنواخت برای رنگ بر روی بدنه خودرو را فراهم کند. نام دیگر این نوع از تجهیزات تعمیرگاهی، اتاق رنگ کوره ای یا همان کابین رنگ خودرو است. فیلتر کردن ذرات حاصله از رنگ خودرو و خروج ذرات از این محفظه کاملا مطابق با عوامل زیست محیطی است که آلایندگی بسیار کمی را حاصل میسازد. اتاق رنگ مناسب شعب تعمیرگاههای بزرگ و سالن های مونتاژ خودرو و همچنین صافکاری و نقاشیهای حرفهای است.
درواقع اتاق رنگ، به اتاق و یک فضای کاملا ایزوله شده گفته میشود که عاری از هرگونه آلوگی میباشد و باعث دور شدن ذرات ناشی از پاشش رنگ و معلق درهوا میگردد. همین علت باعث شده که عواملی خارجی و جانبی و حتی محیطی درهنگام استفاده از اتاق رنگ، هیچگونه تاثیر اضافی بر روی بدنه یا قطعه فلزی نداشته باشند. یادمان باشد که نمیتوان این اتاق را با پلاستیک یا یک فضای چوبی به وجود آورد زیرا ازنظر تنظیم حرارت نمیتوان درچنین فضاهایی عملیات رنگ و پخت را بصورت کامل انجام داد.
ویژگیهای استاندارد پخت رنگ
دما در اتاقهای رنگ معمولا بین ۲۳ تا ۲۴ درجه سانتیگراد با توجه به نوع رنگ و عوامل موثر در خشک شدن آن متغییر استد که این ویژگی دراتاقها توسط سنسورهای هوشمند مورد بررسی قرار میگیرد. سنسورها باعث میشود که دمای اتاق به صورت کامل کنترل شود. بعد پاشش رنگ در شرایط استاندارد نیاز به پخت رنگ است. دراین وضعیت دمای اتاق تا ۶۲ درجه جهت پخت تنظیم میشود.
چراغ های IR یکی از جذاب ترین خصوصیت اتاق های رنگ هستند. این چراغها که حیاتیترین بخش اتاق محسوب می شوند باعث خشک شدن رنگ بصورت کاملا یکسان در دمای ثابت می شود. گرمایش در دمای 62 درجه بصورت کاملا یکنواخت درسطح اتاق ایجاد شده و باعث یکنواختی درخشک شدن رنگ میشود. این چراغ ها باعث میشود که رنگ ها از زیر و رو بصورت همزمان خشک شود که یکی از ویژگی های استفاده از اتاق رنگ است. مزایا استفاده از اتاق رنگ از قرار زیر است:
- باعث خشک شدن یکسان رنگ ها میگردد.
- باعث ایجاد شفافیت رنگ در تمامی سطوح رنگ میگردد.
- عدم فرو رفتگی و موج در خشک شدن رنگ.
- یکنواختی رنگ در قطعاتی که درحالتهای گرد و مورب هستند.
- عدم شکستگی رنگ بعد از خشک شدن.
اهداف استفاده از اتاق رنگ
- حافظت از سلامتي اپراتور: رنگها معمولا توسط گان كه در پشت آن فشار هواي ۲ تا ۵ بار را دارد پاشيده ميشود. قسمتي از رنگ روي قطعه كار مينشيند و قسمتي از آن در محيط پراكنده ميشود كه اپراتور بايد از استنشاق آن خودداري كند. دور كردن اين ذرات از مقابل صورت اپراتور به وسيله جريان هوا ضروري است.
- محيط دور از گردو غبار : عمليات رنگ بايد در محيطي دور از گرد و غبار باشد زيرا گرد و غبار باعث ناخالصي در رنگ و كيفيت بد نتيجه عمليات رنگ كاري ميشود.
- پخت : عمليات رنگكاري شامل رنگ و موادي همانند حلالها و كاتاليزورها است كه بايد تبخير شوند تا رنگ به صورت كريستال در آيد. اين فرآيند به طور عادي چندين ساعت يا يك روز زمان نياز دارد ، كه با استفاده از جريان هواي گرم با دماي كنترل شده ميتوان سرعت آن را زياد كرد.
- كاهش آلودگي هوا : جريان هواي داخل اتاق رنگ هنگام خروج از ميان فيلترهاي مناسبي ميگذرد كه ذرات آلودگي را جذب ميكند.
مزایا استفاده از اتاق رنگ
- کنترل آلودگیهای محیطی جهت پاشش رنگ.
- کنترل دما جهت بالا بردن کیفیت رنگ.
- گنترل تمامی مراحل رنگ و نقاشی خودرو.
- ایجاد فضایی محدود و کنترل کننده برای مواد خطرناک رنگ خودرو.
- جلوگیری از آتشسوزی احتمالی و یا انفجار در هنگام رنگ آمیزی.
- پیشگیری از مخلوط شدن هوا با سوختهای مورد استفاده که قابل اشتعال است.
- استفاده کمتر از مواد مصرفی مثل رنگ.
- بالا بردن سطح کیفی رنگ خورو
- افزایش نرخ تولید در سالن های منتاژ
- سلامت نگه داشتن کارکنان و محیط زیست
- مصرف کم از منابع انرژی
مراحل کاری اصلی در اتاق رنگ
مرحله رنگكاری
در اين مرحله عمليات رنگكاري انجام میگردد. ورود جريان كافي هوا جهت خروج ذرات ضروري است. هوا از ميان پيش فيلترها گذشته و اگر لازم باشد گرم ميگردد. واحد تهويه، هوا را از خارج مكش ميكند و در صورت وجود پيش فيلتر، هوا از ميان آن مي گذرد كه اين كار باعث جذب ناخالصيهاي درشت موجود در هوا میگردد. وقتي لازم است جريان هوا با عبور از كوره به طور مناسب گرم ميشود . سپس وارد قسمت بالایی كابين میگردد. اين كار هوا را به طور يكپارچه در تمام قسمتهاي اتاقك پخش ميكند. سپس جريان هوا از ميان فيلترهاي سقف كه بازدهي بالایی دارند و باعث جذب كوچكترين ناخالصيها ميشوند، ميگذرد و پس از عبور از سطح خودرو همراه ذرات رنگ خارج ميگردد.
جهت تهویه هوا در مرحله رنگکاری، دو روش توسط سازندگان اتاق رنگ اتخاذ شده است:
- جريان هواي عمودي: اين مورد بیشترین استفاده را دارد زيرا به اپراتور اجازه ميدهد كه در بهترين وضعيت در اطراف ماشين كار كند
- جريان هواي نيمه عمودي: در اين سيستم جريان هوا به طور يكنواخت پخش نميشود. اپراتور A در موقعيت كاري خوبی نيست. در موقعيت C اپراتور بوسيله جريان هوا و ذرات رنگ پوشيده ميشود. موقعيت B تنها موقعيت كاري مناسب است در این حالت است.
مرحله پخت رنگ
در طي فرايند رنگكاري عمليات با تبخير موادي از قبيل حلالها و كاتاليزورها كامل ميشود. در پيش تنظيمات ميتوان دما را بين ۵۰ تا ۸۰ درجه سانتیگراد تغيير داد. در هنگام مرحله پخت اپراتور نبايد در كابين باشد. مسلما نميتوان دماي داخل اتاقك را به دماي مورد نظر رساند اگر تمام هواي ورودي مانند مرحله رنگكاري هواي بيرون باشد. اين كار باعث كاهش طول عمر گرم كننده ميشود. از این رو از ۱۰۰ %جريان هواي گرمی که وارد اتاق رنگ ميشود، تنها ۱۵ %از هواي گرم خارج ميشود و ۸۵ % آن در اتاقك هواساز باقي ميماند. این هوای باقیمانده با ۱۵ %هواي تازه تركيب شده و مجدد وارد اتاق ميگردد.
انواع سیستم پخت رنگ اتاق رنگ
مرحله پخت میتواند از دو راه مختلف انجام شود:
- سیستم کاهش حجم هوا : دمپر قرار گرفته در كانال هواي ورودي تقريبا بسته است که باعث كاهش حجم هواي ورودي تا ۴۰ % ميگردد. هوای ورودی داخل اتاق هدايت شده و از دستگاه خارج ميشود بدون اينكه هيچگونه كاربرد مجددي داشته باشد.
- سیستم گردش هوا : دمپر داخل ژنراتور قرار دارد و ميتواند ۱۰۰ %هوا را وارد قسمت احتراق كند. در حالي كه در مورد قبل تنها ۴۰ %هوا وارد ميشد و بدون هيچگونه كاربرد مجددي خارج ميشد.
مقایسه بین دو روش پخت
امتيازات سيستم گردش هوا در مقايسه با سيستم كاهش حجم هوا:
- مصرف سوخت كمتر
- سرعت بالاي رسيدن به دماي تنظيم شده پخت
- توانائي رسيدن به دماهاي پخت بالاتر
- پخش يكنواخت تر دما در داخل اتاق رنگ
- سرعت و حجم هوا مانند مرحله رنگ كاري
- كاهش زمان مورد نياز براي پخت مخصوصا براي رنگهاي مخلوط با آب (water base)
تنها امتیاز ظاهری سیستمهای کاهش حجم هوا، قیمت کمتر آنهاست.
اجزا اصلی دستگاه اتاق رنگ خودرو
- كابين رنگ :(اتاق ایزوله) بخش مشخص شده جهت رنگ كاري. ابعاد دستگاه به گونه اي است كه فضاي لازم جهت اتومبيل و كار اپراتور در نظر گرفته شده است .
- واحد تهويه و گرما دهي:(سیستم هواساز) اين دستگاه جريان هوا را جهت خارج كردن ذرات آماده و وارد كابين ميكند. هوا نيز از فيلترهاي مناسبي ميگذرد و يك سيستم مشابه كار پخت را در يك زمان كوتاه و يك فاز كاري مناسب انجام ميدهد.
- تابلوي كنترل: براي استارت زدن استفاده ميشود و كار مديريت و كنترل تمام عمليات اتاقك را بر عهده دارد
مشخصات دستگاه اتاق رنگ خودرو رادمن
ابعاد اتاق رنگ
- طول: ۶-۷-۸ متر
- عرض: از ۳.۵ الی ۴ متر
- ارتفاع: از ۲.۲۰ الی ۳ متر
اجزا اصلی
- دیواره از جنس ساندویج پنل
- کف
- سقف دارای فیلتر های مخصوص
بخش ها:
- پلنیوم: يك محفظه بسته است كه در بالاي اتاق رنگ قرار گرفته است و هوا مستقيما از اتاقك ساخت هوا وارد آنجا ميشود. هوا در اين قسمت انباشته شده و از فيلترهاي سقف گذشته و وارد اتاق رنگ ميگردد. كار پلنيوم پخش يكنواخت هواي ورودي به اتاق رنگ است. سطح بزرگتر پلنيوم باعث پخش يكنواختتر هوا ميشود.
- فیلتر سقف: هدف استفاده از اين فيلتر جذب ناخالصيهاي موجود در هواي ورودي از محيط ميباشد. مزيت استفاده از اين فيلترها در نوع استفاده از آن است. قاب اين فيلترها به سازه اتاق رنگ وصل ميشود
- چراغها: اين چراغها در بهترين وضعيت مي باشند و توصيه ميشود از لامپهاي تيوپي نئوني استفاده شود. اين چراغها در زير فيلترهاي سقف به صورت مايل يا در ديواره ها قرار دارند. چراغها نبايد باعث ايجاد سايه يا عدم درك رنگ شوند و بايد در محلي باشند كه دسترسي آنها جهت تعويض (در مواقع لزوم) ساده باشد.
فیلترهای کفیهای اتاق رنگ
دو نوع کفی اصلی وجود دارد
- کف بالا آمده بروی پایههای فلزی: اتاق رنگ بروي پايههاي فلزي به همراه شبكههاي فلزي كامل يا نيمه كامل نصب ميشود. دهانه خروجي اين پايه بايد به اندازه كافي باز باشد. اگر اين پايه در داخل زمين نصب نشود نياز به يك رمپ مناسب است.
- کف بالا آمده بروی کف بتونی: اتاق رنگ بر روي كف بعد از اتمام حفاري (يعني بعد از ساخت يك چاله جهت كانال زير زميني خروج هوا) نصب ميشود. چاله داخل اتاق رنگ بوسيله شبكه هاي فلزي پوشيده ميشود. کف ميتواند داراي شبكه فلزي به صورت يك رديف A، دو يا سه رديف B، كلا C باشد.
فیلترها تهویه اتاق رنگ
در هر دو مدل كف دستگاه فيلترهاي فايبرگلاس در زير گريتينگها وجود دارد كه كار جذب ذرات رنگ بعد از اسپري را بر عهده دارند.
داکت خروجی هوا:
اين داكت خروج جريان هواي اتاق رنگ است. در اين داكت اين امكان وجود دارد كه يك فيلتر اضافي قبل خروج نهائي جريان هوا در مسير جريان هوا قرار گیرد.
دربهای دسترسی کابین رنگ خودرو
اين دربها از دو يا سه قسمت لنگه تشكيل شدهاند كه بوسيله درز بندهاي چرمي درز بندي شدهاند. دربها طوری طراحی میشوند که ابعاد كافي جهت ورود و خروج خودرو به داخل اتاق رنگ را دارند. همچنین اتاق رنگ میتواند یکطرفه یا دوطرفه باشد.
- در نوع یکطرفه، خودرو از یک درب داخل یا خارج میگردد.
- در نوع دوطرفه، خودرو میتواند از یک درب وارد و از درب دیگر خارج شود.
انواع صفحه کنترل اتاق رنگ
همانطور که از اسمش پیداست، جهت کنترل اتاق رنگ استفاده میگردد. عملکردهای اساسی عبارتند از:
- سوئيچ اصلي برق
- سوئيچ روشن و خاموش كردن موتور
- سوئيچ روشن و خاموش كردن مشعل
- سوئيچ روشن و خاموش كردن لامپها
- كنترل دما
- لامپهاي سيگنالهاي خطا
- کنترل بخشهای ایمنی
انواع صفحه کنترل:
- الکترو مکانیکال
- الکترونیکی
- دیجیتالی ( لمسی)
انواع اتصال موتور به فن در اتاق رنگ
بطور عادی، اتصال موتور و فن سانتریفیوژ بدو صورت انجام میپذیرد:
- اتصال غیر مستقیم: این اتصال بوسیلهی تسمه و فولی انجام میپذیرد. اين فنها به طور عادي براي سيستمهاي گرم كننده داخلي استفاده ميشوند. اين فنها حجم قابل توجهي از هوا را از محيط آزاد وارد سيستم ميكنند با كاهش فشار، آن را وارد سيستم گردشي مينمايند. در اين مدل تسمه و فولي باعث هدر رفتن ۱۵ تا ۲۰ % از توان سيستم به عنوان ضريب عبور ميشوند. در این اتصال:
- تنها ۳۰% حجم هوا از بین فیلترها میگذرد
- عمر كوتاه تر فيلترها
- بازدهی پايينتر به دليل اتصال فن و موتور بوسيله تسمه و فولی
اتصال مستقیم: در این روش از فنهای پره توربینی معکوس استفاده میشود. اين فنها حجم بهينهاي از هوا را وارد محيط كرده و آن را ثابت نگه ميدارد و در هنگام ورود، كاهش فشار ميدهد. در اين نوع اتصال هيچگونه تواني هدر نميرود. در این اتصال:
- گذراندن حجم ثابتي از هوا حتي در بين فيلترها
- كاهش تعداد تناوب تعويض فيلترها
- بازده بالا بوسيله اتصال مستقيم موتور و فن
پیش فیلترها در اتاق رنگ
هدف استفاده از اين فيلترها جلوگيري از ورود ذرات ناخالصي موجود در هوا است. اين فيلترها با بازدهي 80 تا 90 %داراي كلاس فيبتراسيون EU4 ميباشند كه شدت نسبتا مناسبي براي جذب ذرات با ظرفيت بالا را دارند. سيستمهاي متعددي بازدهي اين فيلترهاي پاكتي را پذيرفتهاند. اين پيش فيلترها نقش مهمي را در اتصال بين قابشان و قاب مقابل بر عهده دارند.
سیستمهای هواساز یا گرم کننده اتاق رنگ
معمولا دو نوع سیستم گرمکننده استفاده میگردد:
سیستم گرما دهی غیر مستقیم:
هوای ورودی و شعله، مستقیما با هم در تماس نیستند. این سیستمها خود دارای دونوعاند:
- مخزن احتراق
- باتریهای آب داغ
سیستم گرمادهی با احتراق
- مخزن احتراق به همراه يك مشعل گازي يا گازوئيلي استفاده ميشود. استفاده از اين سيستم به دليل ساخت آسان آن، رايجتر است.
- در این سیستم هوا به طور غير مستقيم گرم ميشود. به عبارت ديگر مشعل ديوارههاي مخزن احتراق را گرم ميكند.
- جريان هوا با عبور از روي ديوارههاي مخزن احتراق گرم ميشود. بازده اين سيستم با توجه به طرح و ساختار مخزن احتراق از ۸۰ تا ۸۵ %است.
سیستم گرمادهی با باتریهای آب داغ
- بعضي اوقات براي نيازهاي خاص استفاده ميشود. اين سيستم بسيار پيچيده و گران است. در اين سيستم كار گرمادهي به صورت غيرمستقيم است. در اين مورد مخزن جوشاننده آب كه در بيرون از دستگاه قرار دارد آب را داغ ميكند و به وسيله لوله هايي اين آب به داخل قسمت گرما ساز هدايت ميشود و جريان هوا با عبور از اين لوله هاي مارپيچ گرم ميشود.
- اين سيستم قابليت كنترل خوب دما را دارد اما بازده آن پائين است و براي كارهاي با دماي بالا كاربرد ندارد.
سیستم گرمادهی مستقیم در اتاق رنگ کوره ای
- جريان هوا به طور مستقيم با گذر كردن از ميان شعلهاي كه توسط مشعل گازي مخصوصي توليد ميشود گرم ميشود. به طور معمول مشعل حرارت مستقيم ناميده ميشود.
- بازدهی این سیستم ۱۰۰% است
مزیت سیستم گرمادهی مستقیم نسبت به غیر مستقیم:
- صرفه جویی عالی در مصرف سوخت (بالای ۳۰%)
- کنترل بهینه دما و پایداری آن
- سرعت بالای افزایش دما
با این توضیحات، بهترین اتاق رنگ را میتوان نوع حرارت مستقیم دانست.
آشنایی با نقاشی یا رنگکاری خودرو
اهداف استفاده از پوشش براي فلزات :
- براي حفاظت سطوح در برابر عوامل جوي و شيميائي
- ايجاد ظاهری زيبا
مفاهيم اصلي :
رنگها معمولا به شكل مايع ارائه ميشوند كه بواسطه كاربردشان توسط تكنيكهاي مختلف (مانند استفاده از قلم مو ، افشانه و… ) استفاده ميشوند و پس از يك فرآيند فيزيكي يا شيميائي، خصوصيات مختلفي به خود گرفته و به صورت يك لايه جامد و نازك تغيير شكل ميدهند. اين لايه film يا پوسته ناميده ميشود.
شغل نقاشی خودرو
نقاشي تعميري يك اتومبيل همانند فرايند نقاشي اوليه مي باشد كه از جانب خصوصيات مانند مواد به كار رفته و تغيير دما جهت خشك شدن رنگ يكي است.
مواد به كار رفته براي مرمت و تعمير اتومبيل به اختصار در ذيل آمده است:
- بتونه: براي پر كردن عيوب كوچكي كه از صافكاري به جاي مانده است.
- آستر ضد خوردگي : براي حفاظت در برابر خوردگي و ايجاد چسبندگي در فرآيند نقاشي استفاده مي شود.
- روكش آستر : براي دستيابي به يك زمينه مساعد جهت انجام مينا كاري (لعاب كاري) و حفاظت از بخش فلزي استفاده ميشود.
رنگ خودرو
جهت باز گرداندن قطعه مرمت شده به حالت اصلي خود استفاده ميشود . رنگها در اين حالت ميتوانند با توجه به شكل بندي اصليشان درجه بندي شوند . رنگكاري يا لعاب كاري ميتواند همانند موارد ذيل درجه بندي شوند:
- لعاب يا خمير رنگي
- متاليك
- يك يا دو لايه
اختلاف بين رنگ كاري متاليك و خمير رنگ به راحتي قابل رويت است زيرا در لعاب متاليك مقداري رنگدانه وجود دارد كه از تكه هاي كوچك آلومينيوم ساخته شده است.
اختلاف بين يك لايه و دولايه اینست که براي يك لايه رنگ به كار برده شده يك بار خشك ميشود و مستقيما به سطح مطلوب درخشندگي ميرسد . در دو لايه، رنگ اتومبيل توسط يك لايه از مواد مات پوشش داده ميشود، درخشندگي و استحكام رنگ توسط استعمال پي در پي پوشش شفاف بدست ميآيد.
ترکیبات رنگ کاری
هر ماده نقاشي داراي تركيبات ذيل است:
- رزين (رزينهاي متفاوتي وجود دارند)
- رزينهاي پلي استر: از اين رزين به طور گسترده در بتونه هاي سطوح فلزي استفاده ميشود.
- رزينهای اپوسيديك: براي چسبندگي بيشتر رنگ يا ضد خوردگي استفاده ميشود.
- رزينهاي پلي اوروتان: بطور گسترده در روكش كردن آستر و برخي لعابها استفاده ميشود.
- رزينهاي اكريليك: معمولا براي پوششهاي شفاف استفاده ميشود.
- رنگدانه ها: رنگدانه ها در رنگكاري به كار ميروند تا پس از استعمال آن حالت رنگ پذيري همواري ايجاد كند
- حلالها: حلالها براي نگهداشتن رنگ در حالت مايع بكار ميروند و همچنين چسبندگي آن را افزايش ميدهند آنقدر كه رنگ مي تواند با اسپري تفنگي كمپرسور هوا بكار برده شود.
اتاق رنگ خودرو سواری
اتاق رنگ خودرو یک مفهوم نسبتا جدید برای مردم است. دیگر کمتر کسی نقاشی خودرو خود را به کارگاه های معمولی و بدون اتاق مخصوص واگذار میکند. استفاده از اتاق رنگ خودرو های سواری باعث افزایش عمر رنگ، بالا رفتن کیفیت رنگ و زمان خشک شدن میشود. در ادامه با محصولات مربوط به این دسته آشنا خواهیم شد.
اتاق آمادهسازی رنگ
قبل از رنگ کردن خودرو، مراحلی باید طی شود. مانند تمیز کردن بدنه، باز کردن قطعات اضافه و پوشاندن قطعاتی که نباید رنگ شوند. بدلیل انتقال خودرو پس از آماده سازی به اتاق رنگ، محیط آماده سازی نیز باید عاری از گرد و خاک و آلودگی های محیطی باشد. این مراحل تماما در اتاق های آماده سازی انجام میپذیرد.
اتاق رنگ سنگین
شاید استفاده از اتاق رنگ در نظر مردم بیشتر برای خودروهای سواری مرسوم باشد. ولی خودروهای سنگین نیز برای تعویض و ترمیم رنگ به محیطی عاری از گرد و خاک و ذرات معلق نیاز دارند. تفاوت اتاق رنگ سواری و سنگین در ابعاد و توان تجهیزات سیالاتی آنها میباشد.
اتاق میکس رنگ
ساخت و میکس رنگ نیاز به تجهیزات و محیط خاص خود دارد. محیط ساخت رنگ علاوه بر ایزوله بودن، باید شامل تمام تجهیزات مورد نیاز جهت ترکیب کردن رنگها باشد. در ادامه بیشتر با این محصولات آشنا خواهیم شد.
