بالانس چرخ خودرو چیست؟
بالانس واژه ای آشنا برای دارندگان خودرو است که پر از ابهام است!! عدم اطلاعات کافی در مورد نگهداری خودرو، موجب دیر عمل کردن است. از طرفی وقتی ندانیم مشکل از کجاست، مدام بدنبال مشکل میگردیم و هزینه هایی به ما تحمیل میگردد.
بالانس در لغت به معنوای توازن و تعادل است.
در خودرو منظور از این عبارت ، توزیع یا پخش وزن لاستیک بطور مساوی روی لاستیک است. یعنی چه؟؟
همانطور که میدانید لاستیک خودرو بصورت کاملا گرد است. موقع حرکت نیز بصورت گرد میچرخد.حالا فکر کنید به هر دلیلی (اعم از خرابی رینگ یا لاستیک ، چسبیدن چیزی به لاستیک) ، توازن وزن روی لاستیک بهم خورده و لاستیک کمی بصورت بیضی بچرخد. یا بصورت تابخورده بچرخد. مثل فرفره ای که سرعتش کم شده!!! میتوان متصور شد که چه مشکلاتی برای لاستیک و سیستم تعلیق خودرو بوجود می آید. در این مقاله بیشتر و دقیق تر با انواع نابالانسی آشنا میشویم.
به زبان ساده، بالانس چرخ یعنی توزیع وزن در کلیهی قسمتهای چرخ برابر باشد. اگر چرخ را مانند یک کیک به چند بخش مساوی تقسیم کنیم، بالانس یعنی وزن تمامی این قسمتها باید مساوی باشد. این یک تصویر سازی بسیار ساده از مبحث بالانس است. میتوان آنرا به شکلی علمی نیز بیان کرد.
طبق تعاریف علمی، توزیع وزن برابر موجب وارد شدن نیروهای عکسالعمل برابر از طرف زمین به چرخ میشود. در صورت عدم توازن نیروی وارده از چرخ به زمین، نیروی عکس العمل نیز نامتوازن شده و موجب چرخش نا منظم چرخ میشود. اگر نیروی عمل و عکسالعمل را بصورت فنرهایی نشان دهیم، تصویر میتواند گویایی وضعیت نابالانسی باشد.
انواع بالانس چرخ
دو نوع نابالانسی در چرخ اتفاق می افتد. نابالانسی استاتیک یا ایستا و نابالانسی دینامیک یا پویا. فرق این دونوع در نیروهاییست که به چرخ منتقل میکنند.
در حالت کلی توزیع وزن روی لاستیک باید یکنواخت باشد. یعنی شما هر جای لاستیک را ببرید و اندازه گیری کنید با همه ی نقاط هم وزن باشد. حال اگر به هر دلیلی وزن یک قسمت یا چند قسمت از جاهای دیگر بیشتر باشد، لاستیک دیگه بطور یکنواخت نمیچرخد و شروع به ضربه زدن میکند. این ضربه یا روی فرمان حس میشود یا روی بدنه ی خودرو. حالا ضربه یا لرزش فرمان نشانه کدام نابالانسی است و لرزش بدنه نشانه کدام؟؟ به ادامه مطلب توجه کنید
توجه شود که لرزش در فرمان با کشیده شدن فرمان متفاوت است!!! کشیده شدن فرمان ناشی از عدم میزان بودن فرمان است.
بالانس استاتیک چرخ خودرو
استاتیک یعنی ایستا. در لرزش چرخ به این معنا است که لاستیک در جای خود بالا پایین شود. این نابالانسی که لرزش در فرمان را ایجاد میکند، ناشی از این است که لاستیک دیگر بصورت دایره نمیچرخد. بلکه بصورت بیضی میچرخد.مانند شکل، محدوده قرمز رنگ.
بالانس استاتیکی چیست؟
گفتیم که نقطهی سنگین باعث ایجاد نابالانسی میشود. محل این نقطه بسیار مهم است زیرا موجب بوجود آمدن دو نوع نابالانسی میگردد. اگر نقطه سنگین، در مرکز چرخ باشد، چرخ بصورت بالا و پایین میلرزد. به این حالت بالانس استاتیکی میگوییم. این مورد بسیار نادر است اما امکان پذیر است. در این تصویر فلش سبز و قرمز نمایش نیروهای کنش و واکنش در بالانس استاتیکی است.
برای تشریح دقیقتر فیلم زیر را بدقت تماشا کنید. همانطور که در فیلم مشهود است، خرابی رینگ باعث برهم خوردن تعادل نیروها میشود و در نتیجه لرزش عمودی لاستیک. وضعیت اول نشانگر تعادل نیروها در صورت بالانس بودن چرخ و وضعیت دوم نشانگر نابالانسی و چرخش نامتعادل چرخ است. همانطور که دیدید جهت رفع نابالانسی ، در جهت مخالف وزنه سربی با مقدار نابالانسی نصب میگردد.
برای تشریح دقیقتر فیلم زیر را بدقت تماشا کنید. همانطور که در فیلم مشهود است، خرابی رینگ باعث برهم خوردن تعادل نیروها میشود و در نتیجه لرزش عمودی لاستیک. وضعیت اول نشانگر تعادل نیروها در صورت بالانس بودن چرخ و وضعیت دوم نشانگر نابالانسی و چرخش نامتعادل چرخ است. همانطور که دیدید جهت رفع نابالانسی ، در جهت مخالف وزنه سربی با مقدار نابالانسی نصب میگردد.
بالانس دینامیکی چیست؟
اگر نقطهی سنگین خارج از مرکز چرخ باشد یا بجز مرکز چرخ، اطراف آن را نیز بصورت نا متقارن پوشش دهد، باعث میشود چرخ بصورت لنگان بچرخد. در این حالت چرخش دچار لرزش عرضی میشود. این حالت به نابالانسی دینامیکی مشهور است. بیشتر نابالانسی ها از جنس دینامیکی اند.
در تصویر زیر نحوه چرخش چرخ را در این نابالانسی میبینیم. در صورت بالانس بودن چرخ، فلش نیروها مانند ترکیب فلش سبز و قرمز میگردد.
بالانس دینامیکی چیست؟
اگر نقطهی سنگین خارج از مرکز چرخ باشد یا بجز مرکز چرخ، اطراف آن را نیز بصورت نا متقارن پوشش دهد، باعث میشود چرخ بصورت لنگان بچرخد. در این حالت چرخش دچار لرزش عرضی میشود. این حالت به نابالانسی دینامیکی مشهور است. بیشتر نابالانسی ها از جنس دینامیکی اند.
در تصویر زیر نحوه چرخش چرخ را در این نابالانسی میبینیم. در صورت بالانس بودن چرخ، فلش نیروها مانند ترکیب فلش سبز و قرمز میگردد.
چگونه لاستیک را بالانس کنیم ؟
بالانس لاستیک یک فرایند بسیار دقیق و تاثیر گذار در سلامت خودرو شما میباشد.این کار بصورت دستی و سنتی نیز انجام میشود که اصلا پیشنهاد نمیشود.جهت بالانس نمودن خودرو باید به تعمیرگاه های مجهز به دستگاه های برند و مطرح مراجعه کنید . دستگاه بالانس بصورت روکار و کامپیوتری موجود میباشد که نوع کامپیوتری آن فقط توصیه میگردد. بالانس چرخ خودرو توسط دستگاه های مخصوص انجام میگیرد.
علائم و نشانههای بالانس نبودن چرخها
نابالانسی باعث بوجود آمدن نقطه سنگین در چرخ میشود و این نقطه سنگین موجب چرخش نامناسب چرخ میگردد. چرخش نامناسب یا خارج از حالت دایرهای کامل، باعث ایجاد لرزش در فرمان و بدنه میگردد. بعلاوه این موضوع موجب افزایش مصرف سوخت و کاهش پایداری نیز میگردد. یکی دیگر از نشانههای نابالانسی، خرابی زود هنگام قطعات سیستم جلوبندی و لاستیک است. معمولا افراد بعد از حس کردن لرزش به تعمیرکاران جهت انجام بالانس مراجعه میکنند. اما آیا بعد از بالانس مشکل حل میشود؟ تعداد درخواست معرفی بالانس کاران خوب در سایت رادمن بسیار زیاد است. این بدان معنی است که همهی سرویسکاران چرخ، کار خود را بخوبی انجام نمیدهند! در ادامه با مطالعهی کامل این مقاله متوجه میشوید که چرا مشتری از شما ناراضی است!
بهترین روش بالانس
بالانس روکار چند سالیست که در کشور شایع شده ولی بدلیل استاندارد نبودن و همچنین بلانس طبق جلوبندی اصلا توصیه نمیشود.
بهترین روش بالانس استفاده از بالانس کامپیوتری و اتوماتیک است.
فواید بالانس چرخ
بطور کلی بالانس چرخ موجب بالا رفتن عمر سیستم فرمان و تعلیق، کاهش مصرف سوخت، افزایش عمر لاستیک، بالا رفتن کیفیت رانندگی، افزایش پایداری خودرو در سرعتهای بالا و ایمنی رانندگی است. فرآیند بالانس چرخ بطور منظم هنگام سرویسهای دورهای خودرو باید صورت گیرد. همچنین پس از تعویض لاستیکها، جابجایی لاستیکها، تعویض سیستم تعلیق و بطور کل هنگام هرگونه تغییر در سیستم تعلیق و جلوبندی باید فرآیند بالانس چرخها طی گردد.
دلایل بهم خوردن بالانس چرخ خودرو
بر اثر عبور از دستاندازها و یا ضربه به رینگ، رینگ میتواند آسیب دیده و از حالت استاندارد خود خارج شود. چسبیدن و فرو رفتن سنگریزههای سنگین در لاستیک نیز میتواند این حالت را ایجاد کند. در این حالات نیروهای وارده به چرخ دچار اخلال میشوند و چرخ دیگر بصورت دایره کامل نمیچرخد. بلکه بصورت بیضی میچرخد(با اغراق). این اخلال ها بصورت نابالانسی خود را نشان خواهد داد.
ماشین بالانس چرخ خودرو
جهت انجام بالانس چرخ روشهایی در گذشته مرسوم بود. روشهایی بر پایه دید بصری تعمیرکار، استفاده از چرخش آزاد چرخ و روشهای به اصطلاح چشمی. این روشها نتوانستند مشکل را حل کنند. لازم به ذکر است اگر آسیبهای وارده به رینگ و لاستیک زیاد باشد، با بالانس کردن نمیتوان مشکل لرزش را برطرف کرد. لازم است رینگ یا لاستیک تعویض شود. اما اگر آسیب جزیی باشد میتوان توسط ماشین بالانس یا دستگاه بالانس مشکل را برطرف نمود.
ماشین بالانس چرخ خودرو
جهت انجام بالانس چرخ روشهایی در گذشته مرسوم بود. روشهایی بر پایه دید بصری تعمیرکار، استفاده از چرخش آزاد چرخ و روشهای به اصطلاح چشمی. این روشها نتوانستند مشکل را حل کنند. لازم به ذکر است اگر آسیبهای وارده به رینگ و لاستیک زیاد باشد، با بالانس کردن نمیتوان مشکل لرزش را برطرف کرد. لازم است رینگ یا لاستیک تعویض شود. اما اگر آسیب جزیی باشد میتوان توسط ماشین بالانس یا دستگاه بالانس مشکل را برطرف نمود.
